Rezerwaty przyrody

Rezerwat przyrody „Polanki” o powierzchni 184,87 ha, położony w Górach Słonnych w miejscowości Bykowce. Został utworzony Zarządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 14 czerwca 1996 roku na terenie administrowanym przez Nadleśnictwo Brzozów, Leśnictwo Bykowce. Teren pod względem przyrodniczym został objęty Europejską Siecią Ekologiczną Natura 2000: PLB180003 Góry Słonne i PLH180013 Góry Słonne. Celem ochrony przyrody rezerwatu jest zbiorowisko leśne buczyny karpackiej. Do gatunków lasotwórczych tutaj występujących zaliczamy buk, który stanowi 54 % powierzchni oraz jodła z domieszką jaworu i dębu szypułkowatego. Zdarza się również spotkać okazy brzozy, świerka i lipy drobnolistnej. Lasy słyną tutaj z bogatego runa leśnego obfitujące w rzadkie i chronione gatunki. Występują m.in.: gnieźnik leśny, języcznik zwyczajny, podrzeń żebrowiec, skrzyp olbrzymi, bluszcz pospolity, lilię złotogłów, parzydło leśne, kopytnik pospolity, bez czarny i koralowy, leszczyna, wawrzynek wilczełyko, dereń właściwy, kruszyna, szakłak. W okresie wiosennym ozdobą dna buczyny jest groszek wiosenny, gajowiec żółty, miodunka ćma, zawilec gajowy i żółty oraz wschodnio-karpacki gatunek sałatnica leśna. Warto wymienić również występujące paprocie tj.: paprotnik kolczasty oraz wietlica samicza. Na terenie rezerwatu żyje wiele gatunków zwierząt: chrząszcze z rodziny biegaczowatych, ostrzenia, pazie żeglarze, salamandry plamiste, kumaki górskie, traszki alpejskie, ropuchy zwyczajne i rzekotki drzewne, jaszczurki żyworódki, zaskrońce, żmije zygzakowate oraz padalce. W rezerwacie zobaczyć i usłyszeć możemy wiele interesujących gatunków ptaków: przepiórkę, dudka, jarząbka, kuropatwę, wilgę, pluszcza i szczygła. Najliczniej występującymi ptakami są: zniczek, kos, zięba, kowalik, zaganiacz, grubodziób, rudzik oraz sikory: modra, bogatka, uboga i sosnówka. Z dzięciołów spotkać można: dzięcioła dużego, trójpalczastego, zielonosiwego, czarnego i białogrzbietego.

 

Z drapieżników występują: jastrzębie, myszołowy, krogulce, oraz orliki krzykliwe. Do ssaków często spotykanych na ścieżkach sarny, lisy i jelenie. Poza tym występuje tu kuna leśna i domowa, dzik, wilk, ryś i łasica. Z nietoperzy spotkać można podkowca małego oraz gacka wielkoucha. Rezerwat Polanki jest świetnym miejscem do zwiedzania i organizowania wycieczek dydaktycznych. Sprzyja ku temu wybudowana ścieżka dydaktyczna oraz kilka szlaków biegnących przez grzbiet Gór Słonnych. Szlaki powstały dzięki wsparciu finansowemu Nadleśnictwa Brzozów i Urzędu Miasta w Sanoku. Ścieżka dydaktyczna powstała przy współpracy leśników, sanockiej Ligi Ochrony Przyrody i Zespołu Parków Krajobrazowych w Przemyślu. Ma ona długość 2 kilometrów i składa się z 10 przystanków. Czas zwiedzania szacowany jest na 2 godziny. Oznaczona jest kwadratami w kolorze białym z czerwonym paskiem po przekątnej. Każdy z przystanków ukazuje nam inne walory występujące na terenie rezerwatu.

Tablice informują nas o występowaniu pomnikowych jodeł i obecności dzięcioła czarnego, którego ślady żerowania występują na martwych pniach jodeł. Nieopodal ścieżki znajduje się również XIX-wieczna kopalnia ropy naftowej. Znajduje się tutaj również urokliwa dolinka, gdzie wybudowano taras przeznaczony do odpoczynku. W miejscu tym występują dwa źródła: źródło siarkowe oraz wolno płynące źródło o rdzawej barwie, zawierające żelazo.

Obszary chronionego krajobrazu

Wschodniobeskidzki Obszar Chronionego Krajobrazu utworzony Rozporządzeniem Wojewody Krośnieńskiego z dnia 2 lipca 1998 roku o powierzchni 98595 ha. Położony jest w Beskidach Wschodnich oraz na Pogórzu Dynowskim. Rozciąga się od Parku Krajobrazowego Doliny Sanu i Ciśniańsko - Wetlińskiego Parku Krajobrazowego. Znajduje się na terenie gmin: Brzozów, Dydnia, Nozdrzec, Baligród, Lesko, Olszanica, Solina, Komańcza, Sanok, Zagórz, Czarna, Lutowiska, Ustrzyki Dolne oraz miasta Ustrzyki Dolne. Pod względem walorów przyrodniczych teren jest niezwykle zróżnicowany. Obszar ten jest bardzo malowniczy z dwoma perłami w koronie gór – Jeziorem Solińskim i Jeziorem Myczkowieckim. Posiada unikalną budowę geomorfologiczną, naturalny układ pięter roślinnych oraz bogatą florę i faunę. Do charakterystycznych fragmentów budowy geologicznej zaliczyć można naturalne formy skałkowe, wierzchowinowe i stokowe oraz klasyczne odsłonięcia utworów geologicznych. Kompleksy leśne zajmują blisko 70% powierzchni obszaru o wysokim stopniu naturalności. W drzewostanach przeważają buk i jodła. Osobliwościami przyrody są występujące tutaj rezerwaty przyrody: „Olsza kosa” k. Baligrodu, oraz trzy rezerwaty krajobrazowe nad Jeziorem Myczkowieckim: „Kamieniołom na Kozińcu” w Bóbrce, „Nad Jeziorem Myczkowieckim” w masywie Berda, „Przełom Sanu pod Grodziskiem” w Zwierzyńcu; rezerwat leśny „Grąd w Średniej Wsi” i jedyny na Podkarpaciu rezerwat faunistyczny „Bobry w Uhercach", który chroni zagrożonego wymarciem bobra europejskiego oraz ptactwo występujące wokół zbiorników wodnych na Sanie. Wśród nich występują takie skarby ornitologiczne jak: orlik krzykliwy, orzeł przedni, kormoran czarny, bocian czarny, czapla siwa, dzięcioł biało grzebieniasty, dzięcioł trójpalczasty oraz zimujące dzikie kaczki. Gady reprezentowane są przez 8 gatunków i wszystkie objęte są ochroną. W Okolicach Orelca i Jeziora Myczkowieckiego spotkać można rzadko występującą w Polsce traszkę karpacką, jaszczurkę zieloną, salamandrę plamistą a także kumaki, rzekotki, traszki.

 

Parki Krajobrazowe

Park Krajobrazowy Gór Słonnych Góry Sanocko-Turzańskie to jedno z najmniej znanych pasm górskich w Polsce. Park został utworzony rozporządzeniem Wojewody Krośnieńskiego w 1992 r. Pierwotnie powierzchnia Parku wynosiła 38 096 ha, jednak w 1996 r. Został on powiększony i obecnie wynosi 51 392 ha. Położony jest na terenie gmin: Lesko, Olszanica, Sanok, Tyrawa Wołoska, Ustrzyki Dolne i miasta Sanok, swoim zasięgiem obejmuje również 59 miejscowości. Gęsta sieć rzeczna oprócz swoich walorów krajobrazowych jest korytarzem ekologicznym umożliwiającym migracje roślin, grzybów i zwierząt.

To m.in. dzięki korytarzom ekologicznym Park Krajobrazowy Gór Słonnych słynie ze swojej bioróżnorodności. Występuje tutaj piękny mozaikowy krajobraz, w którym dominują lasy mieszane (60% - 35.490 ha) oraz łąki, pola uprawne, pastwiska ( 32% - 15.557 ha). Widoczny jest dwupiętrowy układ leśny zbiorowisk roślinnych. Duże kompleksy leśne poprzecinane terenami uprawnymi i ciekami wodnymi stanowią bardzo korzystne środowisko do bytowania wielu gatunków zwierząt, w tym typowych dla fauny puszczańskiej. W parku dość często można spotkać: jelenia i sarnę. Z rzadkich i chronionych ssaków zamieszkujących park zaliczyć można: niedźwiedzia, rysia, popielicę, koszatkę, wilka, żbika. W dolinach potoków żeremia zakładają bobry. Faunę reprezentuje ponad 300 gatunków kręgowców z czego 127 stanowią ptaki. Występują tutaj m.in.: błotniak stawowy, błotniak zbożowy, orlik krzykliwy, orzeł przedni, derkacz, puchacz, zimorodek, dzięcioł zielono siny, bocian czarny, trzmielojad. Bogata sieć rzeczna sprzyja bioróżnorodności i jest miejscem bytowania wielu setek gatunków.

Obszary Natura 2000

Góry Słonne PLB 180003 (Obszar Specjalnej Ochrony Ptaków): obszar o powierzchni 55 880 ha położony w granicach Parku Krajobrazowego Gór Słonnych. Góry Słonne stanowią granicę europejskiego działu wodnego pomiędzy Morzem Bałtyckim a Morzem Czarnym. Góry Słonne są ważną ostoją lęgową ptaków leśnych oraz ptaków drapieżnych. Dla kilku gatunków ptaków rzadko występujących w Polsce jest to jedna z głównych ostoi lęgowych w Polsce. Zaliczyć do nich można: orła przedniego, derkacza, puszczyka uralskiego, dzięcioła białogrzbietowego, dzięcioła trójpalczastego, muchołówkę białoszyjną, jarzębatkę. Warto dodać, iż w okresie przelotów ptaków na terenie Gór Słonnych zatrzymują się duże zgrupowania żurawia.

Rzeka San PLH 180007: obszar o powierzchni 1374,5 ha. Położony na wysokości od 175 do 280 m n.p.m. obejmuje odcinek środkowego Sanu pomiędzy Sanokiem i Jarosławiem. W Sanoku rozpoczyna się od mostu na Białej Górze a kończy się na granicy z Gminą Sanok. W obszarze tym ochronie podlega 6 gatunków ryb z Załącznika II Dyrektywy Siedliskowej: minóg strumieniowy, kiełb białopłetwy, boleń, głowacz białopłetwy, brzanka oraz kiełb Kesslera. Warto również zwrócić uwagę na ważne gatunki występujące na tym terenie, które nie są wymienione w Załączniku II. Zaliczyć do nich można: piekielnicę, brzanę, świnkę, głowacza pręgopłetwego, suma europejskiego oraz certę.

 

Dorzecze Górnego Sanu PLH180021: to obszar o powierzchni 55 036,8 ha, obejmujący rzekę San na odcinku od zapory w Myczkowcach do Sanoka, należą do niego także dopływy: Olszanka, Osława wraz z dopływami oraz Sanoczek. W rzece San występuje 31 gatunków ryb należących do dziewięciu rodzin, z czego pięć gatunków ryb objętych jest ochroną gatunkową. W górnej części Sanu, do ujścia Osławy dominuje lipień oraz pstrąg potokowy. Uzupełnieniem ichtiofauny są karpiowate ryby reofilne: kleń, jelec, świnka, brzanka, brzana, śliz i strzebla potokowa. Wraz z biegiem rzeki zaczynają dominować: kleń, brzanka, piekielnica, świnka oraz kiełb. W oparciu o Załącznik I Dyrektywy Siedliskowej występujące tu cenne siedliska takie jak pionierska roślinność na kamieńcach górskich potoków, lasy łęgowe oraz nadrzeczne zarośla wierzbowe.

Góry Słonne PLH 180013 (Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk): obszar obejmuje fragment Gór Słonnych, z najwyższym szczytem Słonnym (671 m n.p.m.). Na piętrze dolnym dominują lasy bukowe i bukowo-jodłowe. Obszar jest ważny w celu zachowania m.in. siedliska: grądów środkowoeuropejskich i subkontynentalnych, a także żyznych buczyn i jaworzyn, a także lasów klonowo – lipowych na stokach i zboczach. Występuje tutaj również bogata flora roślin naczyniowych, w tym wiele wschodniokarpackich gatunków.